Retrospektywa Susan Sontag | Blok: Elementarz Piny Bausch + Czekając na Godota w… Sarajewie

W bloku prezentujemy dwa filmy współreżyserowane przez Susan Sontag: Elementarz Piny Bausch i Czekając na Godota w… Sarajewie. Te dwa różne pod względem poruszonych tematów obrazy łączy zagadnienie roli sztuki we współczesnym, wielowymiarowym świecie i postać Susan Sontag, która nie tylko kreuje świat przedstawiony w tych filmach dokumentalnych, ale także pojawia się w nich jako bohaterka.

Elementarz Piny Bausch | A Primer for Pina | Wielka Brytania | 1984 | 35 min
Reżyseria: Jolyon Wimhurst, Susan Sontag
Susan Sontag jako erudytka i krytyczka w filmie współtworzonym z Jolyonem Wimhurstem jest idealną przewodniczką po sztuce Piny Bausch. To ona prowadzi narrację, podkreślając w twórczości jednej z najbardziej rozpoznawalnych i najbardziej wpływowych tancerek i choreografek XX wieku wątki feministyczne, tradycję niemieckiego ekspresjonizmu i związki z Wagnerem. Postać Sontag nieustannie wchodzi w dialog i interakcje z Bausch i jej otoczeniem, dzięki czemu poznajemy także amerykańską eseistkę. Charakterystyczna dla filmu forma kolażu, stworzonego przez Jolyona Wimhursta, stanowi integralny element opowieści.

Czekając na Godota… w Sarajewie | Waiting for Godot… in Sarajevo | Francja | 1993 | 26 min
Reżyseria: Nicole Stéphane, Susan Sontag
W 1993 roku Susan Sontag zdecydowała się na wyjazd do Sarajewa w odpowiedzi na sugestię swojego syna Davida Rieffa, który przebywał w mieście jako korespondent, relacjonując wojnę. Amerykańska intelektualistka zgodziła się wyreżyserować sztukę „Czekając na Godota” Samuela Becketta w odpowiedzi na zaproszenie Harrisa Pasovica, urodzonego w Sarajewie dyrektora jednego z miejscowych teatrów. Sontag chciała zbudować analogię między bohaterami sztuki Becketta a mieszkańcami Sarajewa, czekającymi na wyzwolenie. Minimalistyczna scenografia sztuki miała oddać atmosferę panującą w oblężonym mieście. Film przybliża tamte wydarzenia. Jest antywojennym gestem i hołdem złożonym mieszkańcom Sarajewa.

Początkowa krytyka przedsięwzięcia Sontag, wytykająca  podejmowanie działań artystycznych w sytuacji kryzysu humanitarnego, była przez nią odpierana argumentami głoszącymi, że spektakl przynosił nadzieję i dawał możliwość ekspresji emocji spowodowanych zagrożeniem życia. Sontag otrzymała ostatecznie honorowe obywatelstwo miasta. Po ponad miesiącu wolontariackiej pracy nad spektaklem, powracała do Sarajewa łącznie dziewięć razy, udowadniając jego mieszkańcom, że jej motywacją nie było szukanie rozgłosu. Sontag jest nie tylko współreżyserką filmu, ale także jego bohaterką, uwiecznioną przez jej ówczesną partnerkę Nicole Stéphane, która zdecydowała się zrealizować film.