Opowieści z Narnii: Lew, czarownica i stara szafa

Dwie dekady po polskiej premierze ponownie otwieramy drzwi starej szafy. Łucja, Edmund, Zuzanna i Piotr Pevensie zostają ewakuowani z bombardowanego Londynu na angielską prowincję. W ogromnym domu profesora Kirke najmłodsza z rodzeństwa odkrywa przejście do Narnii – skutej wieczną zimą krainy faunów, centaurów i mówiących zwierząt. Nad tym niezwykłym światem panuje budząca strach Biała Czarownica, a nadzieję na przełamanie jej rządów niesie powrót lwa Aslana, prawowitego władcy Narnii.
Początek tej historii jest zakorzeniony w doświadczeniach wojennej Wielkiej Brytanii. Podczas II wojny światowej tysiące dzieci wywożono z terenów zagrożonych bombardowaniami, a sam C.S. Lewis gościł w swoim domu pod Oksfordem młodych londyńczyków zmuszonych do opuszczenia miasta. To z tak osadzonej rzeczywistości wyrasta jedna z najbardziej znanych brytyjskich opowieści fantasy. Lewis – oksfordzki mediewista, przyjaciel J.R.R. Tolkiena i członek literackiego kręgu Inklings – stworzył świat, w którym wielka przygoda zaczyna się od rzeczy zupełnie zwyczajnych: starego domu, zabawy w chowanego, futer w szafie i latarni pośrodku zaśnieżonego lasu.
Andrew Adamson zachował tę dziecięcą perspektywę odkrywania świata. Najlepiej widać ją w Łucji – roli Georgie Henley – szczerej, ciekawskiej i zachwyconej tym, co znajduje po drugiej stronie. Kontrapunktem jest lodowata Tilda Swinton jako Biała Czarownica, jedna z najbardziej charakterystycznych kreacji filmu. Narnia nie sprowadza się jednak wyłącznie do baśniowego starcia dobra ze złem. Historia Edmunda opowiada o zazdrości, zdradzie, konsekwencjach błędu, przebaczeniu i drugiej szansie, a całe rodzeństwo musi stopniowo dorosnąć do odpowiedzialności za innych.
Film imponował skalą i namacalnością baśniowego świata już w chwili premiery. Otrzymał trzy nominacje do Oscara – za charakteryzację, efekty wizualne i dźwięk – zdobywając statuetkę za pierwszą z tych kategorii. Fragment Narnii powstał również w Polsce – zdjęcia realizowano m.in. nad Jeziorem Siemianowskim i w dolinie Dunajca.
A skoro stara szafa znów zaczyna gdzieś skrzypieć i zapraszać do nowych kinowych interpretacji, trudno wyobrazić sobie lepszy moment, by przypomnieć sobie, jaka magia kryła się za jej drzwiami ponad dwadzieścia lat temu i dlaczego to przejście wywarło tak trwałe wrażenie.

EN
Two decades after the Polish premiere, we are once again opening the doors of the old wardrobe. Lucy, Edmund, Susan and Peter Pevensie are evacuated from bomb-ravaged London to the English countryside. In Professor Kirke’s vast house, the youngest of the siblings discovers a doorway into Narnia – a land of fauns, centaurs and talking animals trapped in an endless winter.
The land is ruled by the fearsome Jadis – the White Witch, but the return of Aslan the Lion, Narnia’s rightful ruler, brings hope that her reign can finally be broken.
The story’s origins are rooted in Britain’s wartime experiences. During the Second World War, thousands of children were evacuated from areas at risk of bombing, and C.S. Lewis himself took in young Londoners forced to leave the city at his home near Oxford. It is from this real-life context that one of Britain’s most famous fantasy tales emerged. Lewis – an Oxford medievalist, a friend of J.R.R. Tolkien and a member of the Inklings literary circle – created a world in which a great adventure begins with the most ordinary of things: an old house, a game of hide-and-seek, furs in a wardrobe and a lantern in the middle of a snow-covered forest.
Andrew Adamson preserves that child’s-eye sense of discovery. It is most vividly embodied by Georgie Henley’s Lucy – open-hearted, inquisitive and enchanted by everything she finds on the other side. Her warmth is counterbalanced by Tilda Swinton’s icy White Witch, one of the film’s most memorable performances. Yet Narnia is more than a fairy-tale battle between good and evil. Edmund’s story is one of jealousy, betrayal, the consequences of a mistake, forgiveness and second chances. At the same time, all four siblings must gradually grow a sense of responsibility for others.
The film impressed audiences with the scale and tangibility of its fairy-tale world right from its release. It received three Oscar nominations for make-up, visual effects and sound, taking home the award for make-up. Part of THE CHRONICLES OF NARNIA was also filmed in Poland – scenes were shot, amongst other locations, at Lake Siemianowskie and in the Dunajec Valley.
And with the old wardrobe beginning to creak open once more, inviting audiences towards new screen interpretations, there could hardly be a better moment to remember the magic that lay behind its doors more than twenty years ago – and why stepping through them left such a lasting impression.