Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek

W wytwornej restauracji Le Hollandais co wieczór zasiada gangster – Albert Spica. Prostacki, chciwy i okrutny, terroryzuje gości, personel i własną żonę – Georginę. Ta jednak znajduje ucieczkę: romantycznego bibliofila, z którym romansuje pod nosem męża – w kuchni, w spiżarni, w toalecie – przy dyskretnej pomocy kucharza Richarda. Gdy Albert odkrywa zdradę, rozpoczyna się krwawa tragedia zemsty, w której nikt nie pozostanie bez winy, a ostatnie danie zapada w pamięć na długo…
Greenaway inscenizuje akcję filmu na kształt sztuki teatralnej: kolejne akty wyznaczają karty menu, kamera sunie równolegle wzdłuż dekoracji, podczas gdy postaci niejednokrotnie ustawiają się przy stole po jednej stronie, jakby kłaniały się publiczności. Każda przestrzeń ma swój kolor – parking jest niebieski, kuchnia zielona, sala czerwona, a toalety białe – a wraz z przestrzenią zmienia się także kolor strojów Georginy. Na ścianie wisi Frans Hals, na stołach piętrzą się martwe natury z ryb, owoców morza i mięs, przywodząc na myśl Koheletowską sentencję vanitas vanitatum.
Przy stołach Le Hollandais zasiada cała thatcherowska Wielka Brytania: Złodziej symbolizuje arogancję i pogardę władz, Kucharz to szary obywatel, który wykonuje polecenia i przeklina pod nosem, Kochanek – intelektualista i rebeliant, a Żona – pełen godności kraj przykuty do swojego oprawcy. Klasyka, którą trzeba zobaczyć na dużym ekranie – choć może niekoniecznie przed kolacją.

EN
Every evening, gangster Albert Spica takes his place at a table in the elegant Le Hollandais restaurant. Vulgar, greedy and cruel, he terrorises the diners, the staff and his own wife, Georgina. She, however, finds an escape in a bookish, romantic lover, conducting their affair under her husband’s nose – in the kitchen, the pantry and the toilets – with the discreet help of Richard, the cook. When Albert discovers the betrayal, the story tips into a bloody revenge tragedy in which no one remains innocent, and the final course is hard to forget.
Greenaway stages the film’s plot in the style of a play. Menu cards divide the action into acts; the camera glides parallel to the set, whilst the characters often line up on one side of the table, as if bowing to the audience. Each space has its own colour: the car park is blue, the kitchen green, the dining room red and the toilets white. Georgina’s clothes change colour with each new setting. A Frans Hals painting hangs on the wall. At the same time, the tables groan under still lifes of fish, seafood and meat, calling to mind the old vanitas refrain: vanity of vanities.
Around the tables of Le Hollandais sits an entire vision of Thatcher’s Britain. The Thief embodies the arrogance and contempt of those in power; the Cook is the ordinary citizen, carrying out orders while muttering under his breath; the Lover is the intellectual and rebel; and the Wife, a dignified country bound to its abuser.
A classic that demands to be seen on the big screen – though perhaps not just before dinner.